مطالعات اعتقادی سیاسی

مطالعات اعتقادی سیاسی

تبیین مولفه های قرآنی ارتباطات غیر کلامی موثر در سازمان های نظامی با تاکید بر اندیشه ی امام خامنه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری قرآن و علوم گرایش مدیریت، جامعه المصطفی العالمیه ، قم ، ایران
2 عضو هئیت علمی گروه مدیریت و برنامه ریزی دانشگاه امام حسین (ع) ، تهران ، ایران
3 استادیار قرآن و علوم، گرایش مدیریت ،جامعه المصطفی العالمیه ، قم ، ایران
10.22034/saas.2026.244265
چکیده
چکیده
در سازمان‌های نظامی که سرعت عمل، انضباط و انسجام، ارکان حیاتی موفقیت محسوب می‌شوند، ارتباطات غیرکلامی به مثابه رسانه‌ای سریع و پرظرفیت، نقش محوری در انتقال معنای بدون‌کلام و تنظیم روابط سازمانی ایفا می‌نماید. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با کاربست تحلیل محتوای آیات قرآن کریم و بیانات امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، درصدد است تا مؤلفه‌های قرآنی ارتباطات غیرکلامی مؤثر در اینگونه سازمان‌ها را تبیین و صورتبندی نماید. یافته‌های تحقیق، سه حوزۀ کلیدی مؤلفه‌های غیرکلامی را شناسایی می‌نماید: ۱. مؤلفه‌های چهره‌ای (مانند بشاشیت و نورانیت چهره به مثابه تجلی ایمان و تسهیل‌گر جریان اعتماد)، ۲. مؤلفه‌های کنشی و رفتاری (شامل تعاون عملی، تواضع سازمانی و اعتمادآفرینی از طریق امانت‌داری) و ۳. مؤلفه‌های آیینی و اخلاقی (نظیر سهولت و مدارا همراه با انضباط، استماع احسن و پرهیز از فخرفروشی). مدیریت آگاهانه و نظام‌مند این مؤلفه‌های برگرفته از مکتب وحی، نه تنها جریان اطلاعات و فرامین را در سازمان‌های نظامی بهینه و دقیق می‌سازد، بلکه موجبات تقویت انسجام درونی، ارتقای روحیه ایمانی، فرمان‌پذیری آگاهانه، وفاداری عملیاتی و تعمیق پیوند ناگسستنی با ملت را فراهم می‌آورد. در نتیجه، این پژوهش الگویی بومی، نظام‌مند و مبتنی بر ارزش‌های اصیل اسلامی-انقلابی برای مدیریت ارتباطات مؤثر در حساس‌ترین ساختارهای نظامی ارائه می‌دهد و گامی اساسی در راستای پرکردن خلأ نظری موجود در ادبیات موضوع برمی‌دارد.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
1.       ابن شعبه حرانى، حسن بن على (1404)،‏ تحف العقول‏، قم‏، جامعه مدرسین‏، چاپ 2.
2.      ابن منظور، محمد بن مکرم (1414، لسان العرب‏،‏ بیروت‏، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر، چاپ 3.
3.     ایران‌نژاد پاریزی، مهدی و ساسان‌گهر، پرویز. (1375). سازمان و مدیریت از تئوری تا عمل (چاپ سوم). تهران: موسسه بانکداری ایران.
4.     برومند، زهرا. (1388). مدیریت رفتار سازمانی (چاپ بیستم). تهران: دانشگاه پیام نور.
5.     دعایی، حبیب‌الله. (1373). ارائه الگوی ارتباطات سازمانی مناسب در گروه‌های صنعتی فولاد ایران. دانش مدیریت، (15)، 23-35.
6.     دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامه دهخدا (چاپ دوم). تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
7.     رابینز، استیفن پی. (1392). مبانی رفتار سازمانی (سید محمد اعرابی و علی پارساییان، مترجمان) (چاپ سی‌ونهم). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
8.     رابینز، استیفن. (1387). تئوری سازمان (ساختار و طرح سازمانی) (سید مهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، مترجمان) (چاپ بیست و دوم). تهران: نشر شرقی.
9.     رضائیان، علی. (1399). مبانی مدیریت رفتار سازمانی (چاپ هجدهم). تهران: انتشارات سمت.
10.                        زارعی متین، حسن. (1380). مبانی سازمان و مدیریت. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
11.                        زاهدی، شمس‌السادات. (1378). تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم‌ها (چاپ دوم). تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
12.                        صادقی تهرانی، (۱۴۳۲). الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنة محمد، بیروت، لبنان، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ 2.
13.                        صدیق‌حسن‌خان، محمدصدیق (۱۴۲۰)، فتح البیان فی مقاصد القرآن، بیروت لبنان، دار الکتب العلمیة
14.                        طباطبایی، سید محمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
15.                        طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان. تهران: ناصر خسرو.
16.                        عسکرپور، زهرا؛ نجفی، محمد و نوروزی، رضاعلی. (1399). مفهوم‌شناسی محیط در قرآن کریم و نقش تربیتی آن. فصلنامه تعلیم و تربیت اسلامی، 28(74)، 45-68.
17.                        علاقه‌بند، علی. (1392). مقدمات مدیریت آموزشی. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
18.                        فراهیدى، خلیل بن أحمد (1409)، کتاب العین‏، قم‏، نشر هجرت‏، چاپ 2.
19.   فرهنگی، علی‌اکبر؛ صفرزاده، حسین و خادمی، مهدی. (1383). نظریه‌های ارتباطات سازمانی. تهران: رسا.
20.                        فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (۱۳۷۳)، تفسیر الصافی، تهران ایران، مکتبة الصدر، چاپ 2.
21.                        فیضی، طاهره. (1381). سازمان و مدیریت (چاپ دوازدهم). تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
22.                        قطب، سید. (1425ق). فی ظلال القرآن. بیروت: دار الشروق.
23.                        کلینى، محمد بن یعقوب (1407)، الکافی( ط- الإسلامیة)، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ 4.
24.                        کیاکجوری، داود و حسینزاده، سیما. (1393). دانش رفتار سازمانی پیشرفته. تهران: کتاب مهربان نشر.
25.                        لوتانز، فرد. (1374). رفتار سازمانی (غلامعلی حیدری، مترجم). تهران: انتشارات حیدری.
26.                        مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏ (1403)، بحار الأنوار، بیروت‏، دار إحیاء التراث العربی‏،  چاپ 2.
27.                        محلی‌، محمد بن‌ احمد (۱۴۱۶)، تفسیر الجلالین، بیروت لبنان، مؤسسة النور للمطبوعات
28.                        مغنیه، محمدجواد (۱۴۲۴)، التفسیر الکاشف، ایران، دار الکتاب الإسلامی
29.                        مغنیه، محمدجواد (1425)، التفسیر المبین، قم، دار الکتاب الإسلامی
30.                        مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ 32.
31.                        ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، سید محمد خامنه ای (1383)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه، قم،  موسسه بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
32.                        مورهد، گریگوری و گریفن، ریکی. (1385). رفتار سازمانی. تهران: مروارید.
33.                        غزالی، محمد بن محمد، احیاء علوم الدین، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی (آموزش انقلاب اسلامی)، چاپ سوم، 1373.
34.                        جری ریچاردسون، معجزه ارتباط و ان. ال. پی، ترجمه مهدی قراچه داغی، تهران، فرهنگ نشر نو، آسیم، چاپ نوزدهم، 1399.
35.                        بشارتی، محمدعلی، محمدرضا خدابخش حجت الله فراهانی سید محمدرضا رضازاده، نقش واسطۀ خودشیفتگی در رابطه بین همدلی و کیفیت روابط بین شخصی، روانشناسی کاربردی سال 5 بهار 1390 شماره 1 (پیاپی 17).