مطالعات اعتقادی سیاسی

مطالعات اعتقادی سیاسی

بازپژوهی مستند جبران خسارت معنوی در قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 حوزه علمیه قم
2 دکتری تخصصی الهیات و معارف اسلامی و استاد دروس معارف دانشگاه دافوس و دانشگاه افسری امام علی (ع)
10.22034/saas.2026.549572.1143
چکیده
صیانت از کرامت انسانی و پاسداشت حیثیت افراد، از ارکان بنیادین شریعت اسلامی و سیاست کیفری جمهوری اسلامی ایران است. «خسارت معنوی» گرچه ماهیتی غیرمالی و ارزیابی‌ناپذیر از منظر کمی دارد، اما آثار روانی، اجتماعی و اعتباری آن می‌تواند در مواردی از خسارت‌های مادی فراتر رود. در چارچوب قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۹۰، خلأهایی در زمینه شناسایی، اثبات و جبران این نوع خسارت مشاهده می‌شود؛ به‌ویژه در جرائم مرتبط با حیثیت، آبرو و موقعیت اجتماعی. این پژوهش با هدف تبیین مستندات فقهی و بیان مواد قانونی جبران خسارت معنوی در قانون مجازات نیروهای مسلح، در پاسخ به مسئله‌ی فقدان مبنای روشن فقهی در این زمینه، با رویکرد تحلیلی–توصیفی و بازخوانی نقادانه منابع فقهی، اعتبار قواعد عام مانند «لاضرر»، «ضمان ید» و «من أتلف» را در اثبات مسئولیت خسارت معنوی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قواعد مذکور به‌تنهایی توان استدلالی کافی ندارند. در عین حال، تبیین شده که نهاد تعزیر محدود به کیفرهای بدنی نیست، بلکه از ظرفیت مشروع برای جبران خسارت‌های معنوی نیز برخوردار است و می‌تواند در سیاست کیفری نیروهای مسلح نقش مؤثر ایفا کند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اسفند 1404