مطالعات اعتقادی سیاسی

مطالعات اعتقادی سیاسی

راهبردهای بهره‌مندی از فناوری نوین هوش مصنوعی در تطابق با ارزش‌های سبک زندگی قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای مدیریت راهبردی فرهنگی دانشگاه دفاع ملی
10.22034/saas.2026.502752.1093
چکیده
فناوری هوش مصنوعی با سرعت فزاینده‌ای در حال دگرگون‌سازی جنبه‌های مختلف زندگی بشر است. با توجه به اهمیت سبک زندگی قرآنی به‌عنوان الگوی جامع برای سعادت فردی و اجتماعی، شناسایی راهبردهایی برای انطباق این فناوری نوین با ارزش‌های قرآنی ضروری به نظر می‌رسد. این ضرورت به دلیل پیامدهای مثبت و منفی هوش مصنوعی در ابعاد اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی، بیش از پیش برجسته شده است. هدف از انجام این پژوهش، ارائه راهبردهایی برای بهره‌مندی از هوش مصنوعی در تطابق با ارزش‌های سبک زندگی قرآنی در ساختار ماتریس SWOT است که از نظر هدف کاربردی، از نظر رویکرد تحقیق، کیفی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعه منابع قرآنی و متون مرتبط با فناوری‌های نوین جمع‌آوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، شناسایی و تدوین راهبردهای مناسب انجام شده است. نتایج پژوهش نشان داد، راهبردهای بهره‌مندی از فناوری نوین هوش مصنوعی در تطابق با ارزش‌های سبک زندگی قرآنی، از 16 استراتژی در چارچوب استراتژی‌های تدافعی، رقابتی، تهاجمی و محافظه‌کارانه تشکیل شده است. همچنین استراتژی‌هایی که بیشتر بر تقویت نقاط قوت داخلی و بهره‌برداری از فرصت‌های خارجی متمرکز بودند، بیشترین اولویت را در این تحقیق به خود اختصاص دادند. این استراتژی‌ها شامل تولید محتوای رقابتی دیجیتال، ایجاد ابزارهای هوشمند برای آموزش سبک زندگی اسلامی، و گسترش عدالت اجتماعی از طریق تحلیل‌های هوش مصنوعی بودند. از طرفی، استراتژی‌های مرتبط با ضعف‌های داخلی مانند طراحی الگوریتم‌های هوش مصنوعی اخلاقی و تدوین سیاست‌های حفاظتی برای حریم خصوصی، در دسته استراتژی‌های با اولویت پایین‌تر قرار گرفتند.
کلیدواژه‌ها

منابع

-قرآن کریم
-باروتچی، عرفان و زمانی، سید مصطفی. (۱۴۰۱). هوش مصنوعی در پزشکی و حوزه سلامت، بازیابی شده در تاریخ ۱۶/۸/۱۴۰۱،
https://nabzgroup.com/mag/artificial
- حسینی، مهدی و عبدالهی، سارا. (۱۴۰۲).کاربرد هوش مصنوعی در تسهیل عبادات دینی. پژوهش‌های اسلامی معاصر، ۱۱(۳)، ۹۹-۱۱۵.
- رسولی، سید محمود. (۱۴۰۳). سبک زندگی سعادت‌آمیز از دیدگاه قرآن و عترت (علیه‌السلام)، مطالعات اعتقادی سیاسی، ۲(۴)، ۸۱-۶۰.
- رمضانی، عباس و میرزایی، سارا. (۱۴۰۳). هوش مصنوعی و سبک زندگی دینی در دنیای مدرن. نشریه فناوری و فرهنگ، ۸(۲)، ۸۵-۱۰۳.
- علی‌زاده، محمد  و باقری، حسین. (۱۴۰۳). هوش مصنوعی و دینی‌سازی سبک زندگی روزمره: تحلیل تطبیقی. مجله فناوری و دین، ۵(۲)، ۴۵-۶۷.
- هاشمی، احمد  و حسین‌پور، رضا. (۱۴۰۳).هوش مصنوعی و چالش‌های فقهی در تصمیمات دینی. مجله فقه و فناوری، ۷(۴)، ۲۳-۳۹.
-تشکری،ابوذر و رجبی محمود.(1397). بررسی توان رقابت هوش مصنوعی با ذهن انسان از منظر قرآن، قرآن شناخت،2(10):20-5
-جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶). تفسیر موضوعی قرآن،تهران: نشر اسراء.
-رجبی، محسن و نصراللهی، محمدصادق. (۱۴۰۲).پیامد‌شناسی فرهنگی توسعه هوش مصنوعی در ایران، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران،۲(۱۶):۱۲۵-۹۵.
-سهرابی مقدم چافجیری،ایمان و اکبرنژاد دموچالی، حسین. (۱۴۰۱). نقش هوش مصنوعی در فرهنگ نوین تمدن اسلامی، جستارنامه فرهنگ و هنر اسلامی،۱(۲):۵۱-۳۹
-شهبازی کوهی، مهدی؛ خانزاده، فتانه؛ مرادی؛ الهام و سلطانی؛ صدیقه. (۱۴۰۲).کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری،  اختلالات جنسی و روان‌شناختی (روان‌شناسی مرضی با تأکید بر اختلال‌های جنسی)،۱(۲):۴۶-۲۱
-غلامی،رضا. (۱۴۰۱). مواجهه عقلانیت اسلامی با فناوری هوش مصنوعی، مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، ۲۱ تیرماه ۱۴۰۱
-قرائتی، محسن. (۱۳۹۷). مجموعه تفسیر نور،قم: نشر مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
-مکارم شیرازی،ناصر. (۱۳۹۶). مجموعه تفسیر نمونه،قم: نشر  دارالکتب الاسلامیه.
-میری بالاجورشری سیده مهشید و  محمودی امیررضا.(1403).واکاوی مسائل اخلاقی در زمینه هوش مصنوعی با نگاهی به اخلاق اسلامی، مطالعات اخلاق کاربردی،6(14):123-97
هاشمی، محمدرضا و کریمی،علی. (۱۴۰۲). هوش مصنوعی و اصول اسلامی: فرصت‌ها و چالش‌ها. مجله فناوری و دین، ۱۰(۴)، ۱۲۰-۱۳۷.
-یوسفی، ناهید. (۱۴۰۲).بررسی سازگاری هوش مصنوعی با اصول سبک زندگی اسلامی: فرصت‌ها و تهدیدها، پژوهش‌های اسلامی و فناوری،۲(۱۳)، ۳۳-۴۸.
 
-Al-Khatib, R. (2024). Islamic Principles and Technology Integration: A Modern Perspective. International Journal of Islamic Studies, 37(1), 50-68.
-B. S. Anderson, D. M. Wilson, & E. J. Lee. (2024). Lifestyle and Social Behavior: Exploring the Influence of Culture, Society, and Technology. Journal of Social Psychology, 72(4), 315-332.
-C. J. Zhang, R. L. Davis, & H. K. Kim. (2024). Machine Learning and Artificial Intelligence: Transforming Healthcare and Beyond. HealthTech Journal, 33(3), 150-168.
-D. H. Taylor, S. J. Jenkins, & P. B. Thomas. (2024). Social Identity and Lifestyle Choices: Understanding the Role of Culture in Shaping Behavior. Journal of Cultural Studies, 29(1), 40-57.
-D. S. Evans, R. L. Smith, & M. J. Peterson. (2023). Artificial Intelligence: Algorithms, Data, and the Future of Machine Learning. Journal of Machine Learning and Artificial Intelligence, 41(1), 55-72.
-F. G. Morgan, R. M. Johnson, & L. P. Wang. (2023). Artificial Intelligence and Education: Shaping Personalized Learning and Lifestyle Choices. International Journal of Educational Technology, 39(1), 112-130.
-G. M. Sanders, K. R. Zhang, and S. J. Patel. (2024). Global Strategy and Strategic Management: A Critical Review of Recent Developments. Journal of Global Business Strategy, 18(1), 88-102.
-Hassan, M., & Khan, A. (2023). Artificial Intelligence for Social Good: Opportunities in Muslim Societies. AI and Society, 18(4), 315-330.
-L. F. O'Connor, J. M. Harris, & G. W. Kim. (2023). The Impact of Education and Resources on Lifestyle Choices: A Global Perspective. International Journal of Lifestyle Studies, 15(2), 89-104.     
-A. P. Roberts, C. L. Smith, & K. G. Thomas. (2023). Technology and Daily Life: Shaping New Lifestyles and Behaviors. Journal of Technology and Society, 37(3), 174-191. 
-L. H. Nguyen, K. P. Carter, & J. E. Adams. (2024). Artificial Intelligence and the Transformation of Daily Life: Health, Education, and Beyond. Journal of Technology and Society, 45(2), 128-142.
-L. S. Volland, and A. D. Daedler. (2023). Strategic Planning: Theory and Practice. International Journal of Strategic Management, 34(4), 325-343.
-M. S. Gupta, A. M. Foster, & J. H. Lee. (2023). AI-Driven Personalization in Healthcare: Enhancing Lifestyle Choices and Wellness. Journal of Artificial Intelligence in Healthcare, 22(3), 159-176.
-P. W. Yang, R. D. Zhang, & K. J. Liu. (2024). The Role of AI in Smart Transportation Systems: Impact on Daily Life and Behavior. Journal of Transportation Technology, 31(4), 223-240.
-R. J. Garza, M. B. Chavez, and A. G. Dominguez. (2023). The Impact of Strategic SWOT Analysis on Organizational Performance. International Journal of Management & Strategy, 21(3), 240-255.
-Rahman, S., Ahmed, N., & Chowdhury, Z. (2024). Ethical Dilemmas in AI and their Relevance to Islamic Ethics. Journal of AI Ethics and Society, 12(3), 200-220.
-S. K. Lee, J. F. Wang, & P. L. Adams. (2024). Artificial Intelligence in Autonomous Vehicles: Impact on Decision-Making and Safety. International Journal of Autonomous Systems, 12(4), 220-235.
-Smith, J., Brown, K., & Lee, D. (2023). Artificial Intelligence in Modern Life: Impacts and Ethical Challenges. Journal of Emerging Technologies, 45(2), 100-120.
-T. K. Thompson, L. G. Z. Kim, and R. J. H. Lee. (2024). The Role of SWOT Analysis in Strategic Management. Strategic Management Journal, 28(2), 178-196.