مطالعات اعتقادی سیاسی

مطالعات اعتقادی سیاسی

رفتارشناسی دینی و مذهبی محمدرضا شاه پهلوی در فاصله سالهای ۱۳۳۲_ ۱۳۲۰ه ش.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکتری تخصصی تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی شهید چمران اهواز ، ایران ، اهواز
10.22034/saas.2025.517110.1111
چکیده
بررسی دوران سلطنت محمدرضاشاه پهلوی نشان می‌دهد که وی در طول حکومتش از خود رفتارها و سیاست‌های دینی مختلفی نشان داده بود. مقاله حاضر درصدد است تا با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری داده‌ها به شیوه اسنادی-کتابخانه‌ای رفتار و سیاست دینی و مذهبی محمدرضاشاه پهلوی را در دوازده سال اول حکومت‌اش مورد بررسی قرار دهد. بنابراین سوال اصلی پژوهش حاضر این است که محمدرضاشاه پهلوی در فاصله سالهای 1332-1320ش. چه رفتار و سیاست دینی و مذهبی اتخاذ کرده بود و دلایل و چرایی اینگونه رفتارها چه بوده است؟یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که وی در این دوران با رفتارهای همچون شرکت در مراسمات دینی، موافقت با گنجاندن دروس دینی در برنامه‌ی آموزشی مدارس، برقراری ارتباط نزدیک با روحانیت و علما و فراهم کردن امکانات برای تبلیغات آنها، ترویج اعتقاد به حمایت خدا و اولیای خدا از وی و حکومتش و لغو قوانین سختگیرانه مذهبی دوران رضاشاه خود را پادشاهی حامی دین و مذهب معرفی کرد. مهم‌ترین دلایل و چرایی این رفتارهای دینی همان اعتقادات مذهبی نهفته در وجود محمدرضاشاه در آن دوران، آگاهی از نارضایتی جامعه مذهبی ایران از اقدامات ضد دینی دوره رضاشاه، کمک گرفتن از دین و روحانیت برای مقابله با جریانات کمونیستی و ملی‌گرای که سلطنت وی را مورد تهدید قرار داده بودند و همچنین استفاده از دین و مذهب برای تثبیت قدرت و مشروعیت‌زایی بوده است.
کلیدواژه‌ها