مطالعات اعتقادی سیاسی

مطالعات اعتقادی سیاسی

بررسی و تبیین نقش شهید سلیمانی در محور مقاومت بر اساس نظریه الگوسازی ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) آجا
2 استادیار و عضو هیت علمی دانشگاه امام علی (ع)
10.22034/saas.2026.582941.1170
چکیده
شهید سلیمانی به‌عنوان یکی از فرماندهان محور مقاومت، نقش خطیری را در تقویت این جریان به‌عنوان مهم‌ترین گفتمان کنشگر و فعال در منطقه غرب آسیا ایفا کرده است. نقش فعال، اثرگذار و قدرت فرماندهی شهید سلیمانی در محور مقاومت، ضمن افزایش سطح عملکرد این جریان، باعث بی‌اثر شدن یا کم اثر شدن راهبردهای محور مخالف در سطح منطقه یعنی محور غربی-عربی-عبری شده است. نقش و سطح بازیگری شهید سلیمانی در محور مقاومت نه در قالب یک مؤلفه یا بعد، بلکه خود را در چندین مؤلفه نمایان ساخت. به همین دلیل در طول دهه‌های اخیر محور مقاومت با حفظ دال‌های مرکزی و ارزش‌های اولیه، توانسته بازیگران ملی و فرو ملی مختلفی را در سطح منطقه با اهداف خود همراه سازد. ازاین‌رو در بررسی دلایل افزایش قدرت و سطح کنشگری محور مقاومت و تغییر رویکرد این محور از بازیگر منفعل به بازیگر فعال، باید به نقش فرماندهان آن وشخص شهید سلیمانی به عنوان یکی از برجسته ترین فرماندهان این محور توجه بیشتری شود. پژوهش کنونی به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که شهید سلیمانی در چه ابعاد و مؤلفه‏هایی محور مقاومت را تقویت کرد؟ یافته‌های پژوهش که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌برداری از داده‌ها و منابع کتابخانه‌ای فراهم‌شده، گویای این حقیقت است که شهید سلیمانی در سطوح مختلف کلان و خرد و در ابعاد ذهنی و عینی یعنی در چهار مؤلفه مهم و اساسی بر تقویت محور مقاومت اثرگذار بوده است.
کلیدواژه‌ها

منابع
- ادریسی، افسانه و دیگران (1391)، اعتماد اجتماعی رهاورد هنجارهای دینی، فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی، سال سوم، شماره اول، تابستان 1391، صص 1-33.
- اصغری، ملیحه (1401). تبیین الگوی مدیریتی شهید سلیمانی در جبهه مقاومت، فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی، دوره 11 شماره 3 آذر 1401، صص 177-199
- افروغ، عماد (1402). هویت ایرانی درگذر تاریخ، تهران، انتشارات علم.
- آقایی میبدی، علی؛ شفیعی سیف آبادی، محسن؛ محمدی فر، نجات (1403). بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی، فصلنامه سیاست پژوهی غرب آسیا سال اول زمستان 1403 شماره 2.
- براتی، علی، دیپلماسی ایرانی، 23/07/1402، سناریوهایی که پیشروی جنگ غزه است،
- برومند، الهام و دیگران (1402)، الگوی پیاده‌سازی مسئولیت‌پذیری اجتماعی در دانشگاه‌ها، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
- ترنر، جاناتان اچ (1378). مفاهیم و کاربردهای جامعه‌شناسی، محمد فولادی و محمد عزیز بختیاری، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- توسلی، غلام عباس (1369) نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران، سمت.
- جعفری، سید اصغر (1399)، شهید سلیمانی و تأثیرگذاری در دفاع از عمق راهبردی انقلاب اسلامی، دوره 2، مقالات دومین همایش بین‌المللی گام دوم انقلاب - شماره پیاپی 2، صفحه 1-27.
- جهانگیری، سعید و نجفی قباق تپه، علی (1400)، بررسی نقش شهید حاج قاسم سلیمانی در نبردهای جبهه مقاومت در مبارزه با استکبار جهانی از منظر حقوق بشردوستانه، نشریه فقه، حقوق و علوم جزا، سال ششم شماره 22 زمستان 1400.
- دورکیم، امیل (1379)، قواعد روش جامعه شناسی، ترجمه علی‌محمد کاردان، تهران: دانشگاه تهران.
- روشه، گی (1379). کنش اجتماعی، هما زنجانی زاده، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
- ریتزر، جرج (1394)، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران، نشر نی.
- سورین، ورنر و تانکارد، جیمز؛ (1386) نظریه‌های ارتباطات، علیرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- شایان‌مهر، علیرضا (1377). دائرة‌المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، ج 2، تهران، کیهان.
- عرفانی فر، علی، (1399)، نقش راهبردی حاج قاسم سلیمانی در شکل‌گیری محور مقاومت و مدیریت توحیدی آن، حکمرانی متعالی سال اول بهار 1399 شماره 1، صص 63-80.
- عزیزی، ستار (1399)، قتل هدفمند از نگاه حقوق بین الملل و حقوق داخلی ایالات متحده آمریکا: مطالعه موردی ترور سردار سلیمانی، فصلنامه پژوهش تطبیقی اسلام و غرب، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 24.
- فاضلی مقدم، هادی و منوچهری، مجتبی (1401)، نقش سردار سلیمانی در مقاومت اسلامی و مدیریت جهادی، همایش کنفرانس ملی مدیریت و کارآفرینی در مکتب شهید حاج قاسم سلیمانی، سال 1401، دوره 1.
- قاسمی، فرهاد، (1395)، اصول روابط بین‌الملل، تهران، نشر میزان.
- لولین، آن، ایگیو، لورین، مرکر، دیوید (1390)، جامعه‌شناسی برای مددکاران اجتماعی، ترجمه فرید همتی، تهران، انتشارات سمت.
- متقی، ابراهیم و نریمانی، علی (1401)، تعامل تقابلی ساختار-کارگزار و توسعه ایران: رهیافت واقع گرایی انتقادی، فصلنامه سیاست، دوره 52، شماره 1، خرداد 1401، صص 175-202.
- مشیرزاده، حمیرا، (1384)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران، سمت.
- وطن امروز، اژدری، سیاست دفاعی سردار قاسم سلیمانی برای نابودی رژیم صهیونیستی، (13/3/1399).
-نوروزی، مجتبی و مرندی، زهره (1401)، برآورد تحلیلی محور مقاومت در دوران پس از فرماندهی شهید حاج قاسم سلیمانی مبتنی بر نظریه مقاومت امام خامنه‌ای، پژوهش نامه فرهنگ و معارف دینی، جلد 3، شماره 2، پیاپی 6.
-وبر، ماکس (1384)، اقتصاد و جامعه، ترجمه عباس منوچهری و دیگران، تهران: سمت.
 
- http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2022420
- https://www.britannica.com/topic/Axis-of-Resistance, The Editors of Encyclopaedia Britannica
- Kjetil Selvik, Banafsheh Ranji, Messaging Soleimani's killing: the communication vulnerabilities of authoritarian states,  International Affairs, Volume 99, Issue 6, November 2023, Pages 2465–2484, https://doi.org/10.1093/ia/iiad223
- Ritzer, G. (1981). Toward an Integrated Sociological Paradigm: The Search for an Exemplar and an Image of the Subject Matter. Boston: Allyn and Bacon.
- Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs Guido Steinberg The “Axis of Resistance” Iran’s Expansion in the Middle East Is Hitting a Wall SWP Research Paper 6 August 2021, Berlin
-          https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RR4200/RR4231/RAND_RR4231.pdfAriane M. Tabatabai, Jeffrey Martini, Becca Wasser
-Silvija,nora,Combined Methodology to Evaluate Transition to Low Carbon Societ
-https://www.theguardian.com/world/2024/jan/14/irans-axis-of-resistance-is-a-potent-coalition-but-a-risky-strategy.