چکیده:
روش‌شناسی زیربنای اصلی درک علم، تولید نظریه و حل مسائل ملی و بین المللی است. در فضای معرفتی اسلام، مکاتب شیعه و اهل‌سنت، با رویکردهای توحیدی، ظرفیت‌های قابل توجهی در بسط فقه سیاسی و ارائه راهکارهای سیاسی دارند، اما مطالعه تطبیقی نظام‌مند بر روش‌شناسی فقه سیاسی آن‌ها کمتر صورت گرفته است. این پژوهش کاربردی، با ماهیت توصیفی و رویکرد تطبیقی، به روش کتابخانه‌ای، با هدف تطبیق و مقایسه روش ها، به این پرسش پاسخ می‌دهد که : «روش‌های تبیین و استنباط فقه سیاسی شیعه در مقایسه با اهل‌سنت چگونه تحلیل می‌شوند؟». با استخراج و تحلیل مؤلفه‌ها، ابزار استنباط و روش به‌کار رفته، نتایج نشان می‌دهند فقه سیاسی شیعه، مبتنی بر امامت ، با ویژگی‌های حجت‌محوری، زمان‌مندی، تفکر جهادی و عدم سازش با مستکبرین، به مسائل نامتناهی جامعه پاسخ می‌دهد. در مقابل، فقه سیاسی اهل‌سنت بر مبنای خلافت و با اعتقاد به محدودیت و پایان ‌پذیری احکام در برابر مسائل بی‌پایان جامعه، ضمن محرومیت خود از سلسله امامت، اجتهاد براساس سلیقه و نظر شخصی را به عنوان جایگزین نص پذیرفته با استفاده از قیاس، استحسان و رأی شخصی، گاه موجب انسداد اجتهاد از منابع معتبر، ناهماهنگی در فهم تکالیف سیاسی و سازش با مستکبرین و ظالمین می‌شود. این پژوهش با روشن‌سازی مبانی روش‌شناختی، به تسهیل استنباط در مسائل نوین و تدوین چارچوب‌های سیاسی و حکومتی بر پایه اصول امامت کمک کرده و نقشه راهی برای مطالعات تطبیقی فراهم می‌آورد.
کلید واژه ها: تطبیق، روش شناسی، فقه سیاسی، شیعه، اهل سنت.