سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران مطالعات اعتقادی سیاسی 3060-5628 3 6 2026 02 20 Documentary review of compensation for moral damages in the Criminal Code of the Armed Forces بازپژوهی مستند جبران خسارت معنوی در قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح 19 28 241921 10.22034/saas.2026.549572.1143 FA علی نصیرالاسلامی دانش آموخته سطح ۳ حوزه علمیه قم 0009-0000-7030-2328 یاسر خسروی استادیار و عضوهیئت علمی گروه الهیات و معارف دانشگاه افسری امام علی (ع) سید اصغر غفاری دانش آموخته دکتری تخصصی قرآن و علوم ، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ، استاد گروه معارف دانشگاه افسری امام علی (ع) Journal Article 2025 09 27 The protection of human dignity and the preservation of individual reputation are fundamental pillars of Islamic Sharia and the criminal policy of the Islamic Republic of Iran. Although moral (non-material) damage has a non-financial nature and cannot be quantitatively assessed, its psychological, social, and reputational effects can, in some cases, exceed those of material damages. Within the framework of the Law on the Punishment of Armed Forces Crimes (2011), certain gaps are observed regarding the recognition, proof, and compensation of such damages—particularly in offenses related to dignity, reputation, and social status.<br>This study aims to explain the jurisprudential foundations and legal provisions for compensating moral damages under the said law, in response to the lack of a clear jurisprudential basis in this area. Using an analytical–descriptive approach and a critical reinterpretation of Islamic jurisprudential sources, the research examines the validity of general principles such as La Darar (no-harm rule), Daman al-Yad (liability for possession), and Man Atlaf (liability for destruction) in establishing responsibility for moral damages.<br>The findings indicate that these principles alone do not possess sufficient argumentative strength. However, the study demonstrates that the institution of Ta’zir (discretionary punishment) is not confined to corporal penalties; it also has legitimate potential for compensating moral damages and can play an effective role in the criminal policy of the armed forces صیانت از کرامت انسانی و پاسداشت حیثیت افراد، از ارکان بنیادین شریعت اسلامی و سیاست کیفری جمهوری اسلامی ایران است. «خسارت معنوی» گرچه ماهیتی غیرمالی و ارزیابی‌ناپذیر از منظر کمی دارد، اما آثار روانی، اجتماعی و اعتباری آن می‌تواند در مواردی از خسارت‌های مادی فراتر رود. در چارچوب قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۹۰، خلأهایی در زمینه شناسایی، اثبات و جبران این نوع خسارت مشاهده می‌شود؛ به‌ویژه در جرائم مرتبط با حیثیت، آبرو و موقعیت اجتماعی. این پژوهش با هدف تبیین مستندات فقهی و بیان مواد قانونی جبران خسارت معنوی در قانون مجازات نیروهای مسلح، در پاسخ به مسئله‌ی فقدان مبنای روشن فقهی در این زمینه، با رویکرد تحلیلی–توصیفی و بازخوانی نقادانه منابع فقهی، اعتبار قواعد عام مانند «لاضرر»، «ضمان ید» و «من أتلف» را در اثبات مسئولیت خسارت معنوی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قواعد مذکور به‌تنهایی توان استدلالی کافی ندارند. در عین حال، تبیین شده که نهاد تعزیر محدود به کیفرهای بدنی نیست، بلکه از ظرفیت مشروع برای جبران خسارت‌های معنوی نیز برخوردار است و می‌تواند در سیاست کیفری نیروهای مسلح نقش مؤثر ایفا کند. https://www.saas-journals-ac.ir/article_241921_ebadee4a37357bd9fd0a6893a045c920.pdf