سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران با همکاری علمی دانشکده الهیات و علوم اجتماعی دانشگاه افسری امام علی (ع) مطالعات اعتقادی سیاسی 3060-5628 1 1 2023 08 24 Examining creativity and its obstacles in Islamic organizations واکاوی موانع و عوامل خلاقیت در سازمان از منظر قرآن کریم 229304 10.22034/saas.2025.535968.1128 FA علی مطهری نژاد دانشجوی دکتری قرآن و مدیریت دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه ، قم ، ایران علی آقا صفری استاد یار و عضو هیئت علمی قرآن و مدیریت ، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، قم ، ایران 0000-0002-9341-1698 یاسر خسروی مدرس دروس معارف اسلامی دانشگاه امام علی (ع) Journal Article 2023 03 20 Examining creativity and its obstacles in Islamic organizations—especially through the lens of authentic Quranic texts—can provide an effective model for transformative management in today’s world. The present study aims to identify and deeply analyze both the enabling factors and barriers to creativity in organizations, with a particular focus on the teachings of the Holy Quran and reputable Shi’a and Sunni commentaries. Employing a qualitative method, this research utilizes the analysis of Quranic texts, statements of the Supreme Leader of the Islamic Revolution, and semi-structured interviews with organizational experts. The findings reveal that, from the Quranic perspective, the main obstacles to creativity in organizations include intellectual rigidity, surrender to fatalism, neglect of divine remembrance, lack of collective wisdom, reinforcement of routine and blind imitation, lack of self-confidence, and a negative attitude toward change. Additionally, the Quran emphasizes the empowerment of intellect and prudence, the promotion of consultative culture and intellectual courage, the necessity of linking faith and action, and resisting the dominance of opportunistic groups. Accordingly, in order to enhance organizational creativity, intellectual, cultural, and structural barriers must be fundamentally removed and the grounds for innovation within organizations provided. The findings of this research, while presenting a theoretical model based on religious principles, also offer practical strategies for transforming organizational culture and fostering employee creativity. واکاوی خلاقیت و موانع آن در سازمان‌های اسلامی، به‌ویژه از منظر متون اصیل قرآنی، می‌تواند الگویی کارآمد برای مدیریت تحول‌آفرین در عصر امروز ارائه دهد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عمیق عوامل زمینه‌ساز و موانع بازدارنده خلاقیت در سازمان‌ها، به ویژه با تمرکز بر آموزه‌های قرآن کریم و تفاسیر معتبر شیعه و اهل سنت، انجام شده است. روش تحقیق کیفی بوده و از تحلیل متون قرآنی، بیانات رهبر معظم انقلاب و مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند با صاحب‌نظران سازمانی بهره جسته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مهم‌ترین موانع خلاقیت در سازمان‌ها از نگاه قرآن عبارت‌اند از جمود و تحجر فکری، تسلیم در برابر جبرگرایی، غفلت از ذکر خداوند، عدم توجه به خرد جمعی، تقویت روزمرگی و تقلید کور، فقدان اعتماد به نفس، و نگرش منفی به امکان تغییر. همچنین، قرآن بر توانمندسازی خرد و تدبیرورزی، ترویج فرهنگ مشاوره و شجاعت فکری، ضرورت پیوند بین ایمان و عمل و مبارزه با سلطه گروه‌های فرصت‌طلب تأکید دارد. بر این اساس، برای ارتقاء خلاقیت سازمانی باید موانع فکری، فرهنگی و ساختاری به گونه‌ای بنیادین رفع گردد و زمینه بروز نوآوری در سازمان‌ها فراهم آید. یافته‌های این پژوهش ضمن ارائه مدلی نظری مطابق با مبانی دینی، راهکارهای کاربردی جهت تحول فرهنگ سازمانی و پرورش خلاقیت کارکنان ارائه می‌دهد. https://www.saas-journals-ac.ir/article_229304_a5066d827f35273049fc6050ee629620.pdf